Devlet Egemenliğinde ve Kuvvet Kullanmada Dönüşüm: İnsani Müdahaleden Koruma Sorumluluğuna

A- A A+

 

 Kapsamı itibariyle uluslararası ilişkiler disiplininde ve uluslararası hukuk terminolojisinde yer alan “insani müdahale” kavramı tarihsel açıdan değerlendirildiğinde öne çıkan iki önemli husus, kavramın meşruiyeti ve hukuki zemini olmaktadır. Tartışmanın çerçevesini belirleyen unsurlar ise; insani müdahalenin hangi durumlarda, ne koşullarda, kimin yetkisi ile ve ne zaman gerçek­leştirilebileceğidir. Yirminci yüzyılın son on yılından sonra ise Birleşmiş Milletler bünyesinde “koruma sorumluluğu” doktrinine evirilen kavram, tarihsel süreçte ulusal güvenlik dâhilinde, egemenlik ve iç işlerine karışmama arasında kurulmuş ilişki esasında temellenmiştir. 2000’li yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından da kabul edilen doktrinle beraber, “kuvvet kullanmaya” yeni bir nitelik getirilerek insan topluluklarının güvenliklerinin tehdit altına girmesi uluslararası barış ve güvenliği tehdit ettiği anlayışıyla eş değer tutulmuştur. Gelinen noktada ise, insani müdahale ve koruma sorumluluğu doktrinlerinin devlet egemenlik anlayışını dönüştürdüğü, yetki ve sorumluluklarını insan odaklı bir tutuma doğru belirginleş­tirdiği ileri sürülebilir. Bu anlamda devletin sahip olduğu yetkiler neticesinde halkı koruma sorumluluğunun ön plana çıkarıldığı görüşüne varmak mümkündür.

 

Bilge Adamlar Stratejik Araştırmalar Merkezi (BİLGESAM), küresel sistemdeki koruma so­rumluluğu kavramı ve insani müdahale ile ortaya çıkan gelişmeler ve dönüşümlere yönelik öngörülerde bulunarak ilgili mercilere gerçekçi çözüm önerileri ve karar seçenekleri sunmak amacıyla “Devlet egemenliğinde ve kuvvet kullanmada dönüşüm: İnsani müdahaleden koruma sorumluluğuna” raporunu yayımlamaktadır.

 

Raporun Türk karar mercilerine, akademisyenlere, ilgili kurum, kuruluş ve kişilere faydalı ol­masını temenni eder; raporu hazırlayan Prof. Dr. Cenap Çakmak’a, Cansu Atılgan’a ve Esra Eroğuz’a ve yayına hazırlık sürecinde katkı sağlayan BİLGESAM çalışanlarına teşekkür ede­rim.

 

 

Prof. Dr. Atilla SANDIKLI
BİLGESAM Başkanı

Back to Top