Türkiye ve Karadeniz’de Değişen Dengeler

A- A A+

Konumu itibariyle tarih boyunca stratejik önem taşımış olan Karadeniz’in denetimi hem kıyıdaş hem bölge üzerinde nüfuz ve/veya egemenlik kurmak isteyen devletlerarasında savaşlara kadar varan rekabet konusu olmuştur. Osmanlı Devleti’nin 1453 sonrasında Karadeniz’e hakim olduğunu ve ona akan nehir yolları da dahil giriş ve çıkışları denetimi altına aldığını söylemek mümkündür. Bunun sonucunda Karadeniz yabancı bayraklı gemilere ilke olarak kapatılabilmiş, ancak Osmanlı’nın tek taraflı tasarrufu ile bazı yabancı bayraklı gemilere seyrüsefer izni verilmiştir. Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’deki mutlak egemenliği Kırım’ın kaybını tescil eden 1774 Küçük Kaynarca anlaşmasına kadar sürmüştür.

 

Küçük Kaynarca Anlaşmasından sonra Rusya’nın Karadeniz’e yerleşmesi Karadeniz’i bir “ortak deniz”e dönüştürmüştür. Osmanlı Devleti boğazlar üzerindeki egemenliğini sürdürmekle beraber Rusya’nın ticaret gemilerinin Boğazlardan serbestçe geçmesine izin vermeye başlamıştır. Osmanlı Devleti, Rus varlığını dengelemek için Karadeniz’e girişi İngiltere, Fransa gibi bazı diğer devlet bayraklı gemilere de açmıştır. Gittikçe gücü zayıflayan Osmanlı İmparatorluğu gittikçe gücü artan Rusya’ya karşı Karadeniz’de dengeyi Avrupa’nın güçlü devletleri ile işbirliği yapmak suretiyle sağlamaya çalışmıştır.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Back to Top