Değişen Dünyada Değişen Özbekistan

Erkan AVCI
22 Şubat 2018
A- A A+

Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla 1 Eylül 1991’de bağımsızlığını ilan eden Özbekistan’ın başında o gün İslam Karimov vardı. Komünist Parti’nin kadrolarından olan Karimov, o tarihten itibaren komünizm gömleğini çıkarmış ve yeni bağımsız olmuş ülkesinde Özbek kimliğini inşa etme sürecine girişmiştir. Bu süreçte Özbek dilinin, kültürünün, milli kimliğinin gelişmesinde önemli yol kat edilmiştir. Sovyetler Birliği döneminde sayıları gittikçe azalan Özbek okullarının sayıları artmış, dini ve milli bayramlar kutlanmaya başlamış, birçok kültürel ritüelin, dini vecibelerin yerine getirilmesinin yolu açılmış ve bu anlamda Özbek halkı Sovyetlerin baskısından kurtulmuştur. Öte yanda Özbekistan, bu dönem içerisinde Orta Asya'nın en büyük askeri gücü olmuştur. Bunda Özbekistan'ın bölgedeki Taliban ve El-Kaide ile bağlantılı Özbekistan İslami Hareketi gibi radikal İslami terör örgütlerini tehdit olarak algılaması ve bunlara karşı askeri tedbirler alması etkili olmuştur.

 

Ancak Karimov aynı performansı siyaset, adalet sistemi, bürokrasi ve ekonomide gösterememiştir. Siyaset açısından bakıldığında Karimov, muhaliflere göz açtırmayan bir pozisyona sahipti. Örneğin ERK Partisi lideri Muhammed Salih ile girdiği seçimden zaferle ayrılmasına rağmen Karimov, Salih'i ülke dışına sürgün ettirmiştir. Öte yandan Karimov, kendisine karşı görüş bildiren, faaliyet yürüten kim varsa Özbekistan İstihbarat Teşkilatı SNB aracılığıyla tespit edip hapse atmıştır. 25 yılda Özbek hapishaneleri muhalif düşünce suçlularıyla dolmuştur. Yapılan başkanlık seçimlerinde Karimov'un belirlediği zayıf sözde adaylar propaganda yürütmeden seçimlere girmiş ve Karimov her seçimde yüzde 90'lara varan oylarla tekrar tekrar seçilmiştir. Muhalifler için ise dünya çapında bir istihbarat ağı oluşturulmuş, yurtdışında yaşayan Özbekler, muhalif olma endişesiyle takip ettirilmiştir. Bundan dolayı Türkiye’deki Özbek dostlarımız bizimle politika konuşmaktan çekinmekteydi. Zira SNB tarafından izlenme korkuları vardı. Karimov 2016 yılında bu korkuları daha da artıracak bir kanun çıkardı. Buna göre yurtdışında 5 yıldan fazla yaşayan Özbeklerin ülkeye gelmemesi halinde vatandaşlıktan çıkarılacaktı. Bu kanun bile durumun ne kadar vahim olduğunu göstermektedir.

 

Back to Top