Beyaz Kitap 2013: Fransa’nın Savunma ve Ulusal Güvenlik Belgesi

Aslıhan P. TURAN
10 Mayıs 2013
A- A A+

Fransa’nın savunma ve ulusal savunma stratejisinin duyurulduğu Beyaz Kitap 29 Nisan 2013 tarihinde yayınlanmıştır. Belge, savunma ve güvenlik alanlarında üç temel önceliğe dayanmaktadır: koruma, caydırma ve müdahale etme. Bu üç önceliğin yapıtaşlarından ilki siber tehditlerin de içinde bulunduğu yeni tehditlere karşı Fransızların korunmasıdır.İkinci yapıtaşı nükleer caydırıcılığın inandırıcı olmasıdır. Üçüncü yapıtaşı ise Fransa’nın ve uluslararası toplumun çıkarlarına uygun olarak müdahale etme kapasitesine sahip olmasıdır.

2008 yılında yayımlanmış olan Beyaz Kitap’ın ardından geçen süre zarfında yaşananlar Fransa’nın savunma stratejisini ve ulusal güvenlik unsurlarını gözden geçirmesine neden olmuştur. Belgenin amacı bu hususlarda belirlenen önceliklerin, eylem çerçevesinin ve Fransa’nın güvenliğini sağlayacak araçların tanımlanmasıdır.

Yaklaşık beş yıldır yaşanan mali krizin etkisiyle Fransa, Beyaz Kitap’ta ulusal güvenliğin ekonomik boyutunu da ele almıştır. Bu bağlamda ulusun ekonomik olarak bağımsız olmasının önemine değinilirken, bu önceliğin savunma ve güvenliğe ayrılan kamu kaynakları konusunda alınan kararlarda da dikkate alınması gerekliliğinin altı çizilmektedir. Bu sayede elde edilecek olan kamu maliyesindeki iyileşme, Fransa’nın ulusal güvenlik ve savunma araçlarının zaman içinde uluslararası sorumlulukları ve stratejik çevresinin gelişmesiyle uyumlu hale geleceği değerlendirilmektedir.

Krizden önemli derecede etkilenen ABD’nin savunma harcamalarında kısıtlamaya gitmesi ve Asya-Pasifik bölgesine yöneleceğini açıklaması da Beyaz Kitap’ta ABD’nin uluslararası alanda alacağı sorumluluklarda seçici davranacağı, dolayısıyla Avrupalıların güvenliklerini doğrudan ilgilendiren durumlarda harekete geçme inisiyatifinde bulunmaları gerekeceği açıklanmaktadır.

Askeri tehditlerin yok olmadığını vurgulayan belgede, Fransa’nın son yıllarda Afganistan, Fil Dişi Sahilleri, Libya ve Mali’deki operasyonları göz önünde bulundurulduğunda, askeri müdahalenin de Fransa’nın güvenliği açısından önemli bir unsur olduğu belirtilmektedir. Buna karşılık ulusun karşı karşıya olduğu tehditlerin çeşitliliğine de değinilmekte ve terörizm, siber tehditler, organize suç, konvansiyonel silahların dağılması, kitle imha silahlarının yayılması, bulaşıcı hastalık riskleri bu kapsamda sayılmaktadır.

İçinde bulunduğumuz düzenin insan, mal, sermaye ve bilgi dolaşım hızının sınırların önemini göreli olarak azalttığından bahseden Beyaz Kitap, ortaya çıkan karşılıklı bağımlılık ilişkisinde krizlerin hızla yayıldığını, etkilerinin de arttığını savunmaktadır. Bu sebepledir ki Fransa müttefikleri ile kolektif karşılık kavramı üzerine yoğunlaşmaktadır. Fransa birincil müttefiklerinin AB üyelerini olduğunu belirttikten sonra üye devletler arasında bulunması gereken koordinasyonun önemine değinilmekte; ayrıca Fransa’nın kolektif eylemlere bireysel girişimlere nazaran daha yerinde katkılarda bulunabileceğinin altı çizilmektedir.

Beyaz Kitap’ın birinci bölümünde, “yeni stratejik resimde Fransa’nın yeri” başlığı altında öncelikle Fransa’nın küresel hedefleri olan bir Avrupa gücü şeklinde adlandırıldığı görülmektedir. Fransa’nın doğrudan veya dolaylı olarak konvansiyel askeri tehditlerle karşı karşıya olmaması bu ülke için avantaj olarak sunulmakta ve parçası olduğu AB sayesinde barış ve istikrarın varlığı övülmektedir. Bunun yanında Fransa’nın deniz aşırı toprakları vasıtasıyla küresel olarak tüm dünyada ekonomik ve stratejik olarak varlığını koruduğu ve kimi ülkelerle ayrıcalıklı ilişkiler kurulduğu belirtilmektedir. Elinde bulundurduğu diplomatik ağ dolayısıyla da uluslararası alanda küresel bir varlığa sahip olduğunun altı çizilmektedir. Bunda dil, kültür ve değerlerinin yayılmasının da son derece önemli bir rol oynadığı açıklanmaktadır. Fransa’nın kurumsal yapılanmalara taraf olarak hem güvenliğini hem de sorumluluklarını arttığı bu bölümde aktarılmaktadır. BM Güvenlik Konseyi daimi temsilciliği, NATO üyeliği, AB kurucu üyeliği bu kısmın temel ayaklarını oluşturmaktadır.

İkinci bölümde “ulusal güvenliğin ve savunma stratejisinin temelleri” başlığı altında devletlerin karar ve eylemlerinde otonom olabilmeleriyle egemenlik arasındaki bağdan bahsedilmekte, bağımsızlığın ve egemenliğin korunmasının önemine değinildikten sonra eylemlerin ulusal ve uluslararası alandaki meşruluğunun sağlanmasının gerekliliği dile getirilmektedir.

Üçüncü bölüm olan “dünyanın durumu”’nda ise ekonomik ve mali kriz kırılma noktası olarak tanımlanmakta, Arap ayaklanmaları, ABD’nin askeri gücünün devam ederken jeopolitik önceliklerinde değişime gitmesi ise büyük bir gelişme olarak değerlendirilmektedir.

Dördüncü bölüm “stratejik öncelikler”’e ayrılmaktadır. Bu bölümde yapılan sıralamaya göre öncelikler şu şekildedir:


- Ulusal toprağı ve Fransız vatandaşlarını korumak, Ulusun temel işlevlerinin devamlılığını garanti etmek,

- Müttefikler ve ortaklarla birlikte Avrupa’nın ve Kuzey Atlantik bölgesinin güvenliğini garanti altına almak,

- Müttefikler ve ortaklarla birlikte Avrupa’nın yakın coğrafyasını istikrarlılaştırmak,

- Yakın doğu, Arap ve İran Körfezleri’nin istikrarlılaştırılmasına katılmak,

- Dünya barışına katkı yapmak.

Beşinci bölüm “Fransa’nın Atlantik İttifakı’nda ve AB’de yükümlülükleri” üzerinedir. Bu bölümde Fransa’nın kararları egemenliğe dayanarak almasından, dinamik bir Atlantik İttifakı’na tamamen bağlılıktan ve AB’den söz edilmektedir. Fransa’nın NATO askeri kanadına geri dönme kararının ardından eski yerine kavuştuğunu belirten Beyaz Kitap, NATO’nun siyasi ve askeri işlevini vurgulamakta, kolektif savunmanın önemine değinmektedir. AB’nin ise küresel düzeyde ekonomik, siyasi, ticari, diplomatik ve askeri bir yapı oluşturduğunu vurguladıktan sonra, güvenlik ve ortak savunma politikasının geliştirilmesinin bir gereklilik olduğunun altını çizmektedir. Fransa bu politikayı amaç olarak değil, AB’nin temel çıkarlarını korumasına yönelik sivil ve askeri bir araç olarak görmektedir.

Altıncı bölüm olan “stratejinin yerine getirilmesi” başlığı altında koruma, caydırma ve müdahale araçları ön plana çıkmaktadır. Öngörme ve önleme kapasitesi de ayrıca önem taşımaktadır.

Yedinci bölümde “stratejinin araçları” olarak operasyonel askeri kapasite birincil planda durmaktadır. Fransa toprakları dışında olan krizlerin yönetiminde yer almak konusunda ise çok taraflılık ön plana çıkarılmaktadır. Fransa toprakları dâhilinde çıkabilecek krizler için ise risklerin analiz edilmesi, toprakların ve yakın coğrafyanın korunması, terörizmle mücadele, siber tehditlerle savaş, silah, insan ve uyuşturucu ticaretiyle mücadele, krizlerle mücadelede devletin gücünü arttırma ve temel işlevlerini yerine getirmesini sağlama gibi araçlar sıralanmaktadır. Stratejik otonominin güçlendirilmesi için ise savunma ve güvenlik sanayiinin geliştirilmesi temel hedef olarak göze çarpmaktadır.

 

 

Kaynakça:

Le Livre Blanc 2013 (Fransız Savunma Bakanlığı resmi internet sitesi www.defense.gouv.fr )

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Back to Top