Sarkozy-Merkel-Medvedev Troykası’nın Deauville Buluşması

Aslıhan P. TURAN
03 Kasım 2010
A- A A+

Alman Başbakanı Angela Merkel, Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy ve Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, Rusya’nın AB güvenlik konularına daha fazla müdahil olma talebi üzerine 18 Ekim’de füze savunma sistemlerinden donmuş ihtilaflara kadar pek çok konuda görüşmek üzere bir araya gelmişlerdir.



19. Yüzyıldaki “Avrupa Uyumu” sistemini kurmaya yönelik görüşmelerle anılan toplantı öncesinde Fransa cephesinden “sadece tarafların taleplerini daha iyi anlamaya yönelik bir beyin fırtınası” yapılacağı açıklamasında bulunulsa da, Polonya medyasından Gazeta Polska “Troyka Avrupa’yı bölüyor” şeklinde yorumlarda bulunulmuştur. (1)



Zirve, bir yandan Fransız ve Alman kamuoylarının Rusya’nın batıya yönelmesine karşı duydukları çekingenlikleri yatıştırmak, diğer yandan da Rusya’nın artık rakip değil ortak olarak görüldüğü konusunda Rusya’yı ikna etmek amacıyla düzenlenmiştir. Rusya’nın Afganistan’da batıyla işbirliği yapması ve İran’a uygulanan yaptırımlara katılması Rusya-Avrupa işbirliğinin geleceği açısından olumlu sinyaller verse de, donmuş Moldova veya Karabağ gibi sorunlar soru işaretlerine neden olmaktadır. (2) Deauville zirvesi de tüm bu konuların tartışıldığı ve AB-Rusya ilişkilerinin geleceği için yol haritasının çizildiği bir düzlem görevi görmüştür. Zirveden beklentiler ve çıkan sonuçlar incelendiğinde üç devletin benzer yaklaşımlar içinde olduklarını söylememiz yanlış olmayacaktır. Sırasıyla Fransa’nın, Almanya’nın ve Rusya’nın AB-Rusya ilişkilerine bakışlarına, son olarak da zirvenin sonucuna değinilecektir.

 

Ev Sahibi Fransa

Nicolas Sarkozy açısından bu toplantı Kasım ayında G-20 başkanlığını devralacak Fransa için bir ön hazırlık olarak nitelendirilmektedir. Yine kasım ayında Lizbon’da gerçekleşecek NATO zirvesinde kabul edilecek olan yeni güvenlik stratejisi konsepti de görüşmeler açısından önemli yer tutmaktadır. Çünkü Fransa ve Almanya, NATO’nun Rusya ile daha ileri düzeyde işbirliği içine girmesini istemektedirler. (3) Bu görüşmenin Sarkozy açısından yeni emeklilik yasasına karşı kamu tepkisinden ve uzayan grevlerden medyanın ilgisini başka yöne çekmek için yararlı olduğu da gözlenmektedir. (4) Fransa’nın Rusya’yla işbirliğini geliştirmeye yönelik bir başka önerisi ise Rusya ile AB arasında ekonomi ve güvenlik alanını oluşturmaktır. Bu sayede eskiden beri süren ayrılıklara bir son verilebileceği inancını taşımaktadır. Vizeler, ticari kolaylıklar bu bağlamda tartışılan konulardır. (5)

 

Almanya’nın Amacı

Almanya, Schröder hükümeti döneminden bu yana Rusya ile ekonomik ilişkileri oldukça geliştirmiş ve Rusya’nın Avrupa’daki en önemli ticari ortağı haline gelmiştir. Kuzey Akım doğalgaz boru hattı projesi, Rus gazını Baltıklar üzerinden Almanya’ya taşımayı öngörmektedir. Enerji politikalarının giderek önem kazandığı günümüzde petrol ve doğalgaz ekonomik ilişkileri geliştirmekte, siyasi açıdan da ülkelerin yakınlaşmasına sebep olmaktadır. (6)



Zirvenin taraflarından olan Almanya’nın Rusya’ya açılımı Avrupa devletleri tarafından şüpheyle karşılanırken, 2008’de patlak veren Rusya-Gürcistan Savaşı Almanya’da şok etkisi yaratmıştır. Savaşın ardından Almanya-Rusya ilişkileri stratejik ortaklıktan modern ortaklık düzeyine gerilemiş ve ilişkiler eski canlılığını yitirmiştir. Bu tarihten itibaren Merkel, Rusya’yla ikili ilişkiler konusunda girişimde bulunmamış ve her fırsatta Rusya’yı insan hakları ihlalleri konusunda eleştirmiştir.



Hem Fransa hem Almanya, Medvedev’in Euroatlantic güvenlik antlaşması önerisine kuşkuyla yaklaşmaktadırlar. Bunun nedeni Rusya’nın Avrupa güvenliği ile ilgili konularda veto hakkı tanıyacak olmasından ileri gelmektedir. Ancak Almanya yine de AB’nin stratejik çıkarlarının Rusya ile işbirliğinin geliştirilmesinde yattığını savunmaktadır. (7) Merkel artık Soğuk Savaş şartlarının geride kaldığını ve bu yüzden Rusya ile NATO arasındaki işbirliği olasılıklarının daha iyi değerlendirilme vaktinin geldiğini belirtmiştir. (8) 19-20 Kasım’da Lizbon’da düzenlenecek olan NATO zirvesinde Avrupa hava güvenlik sistemlerinin ABD’nin savunmasına bağlamak ve Rusya’nın da bu sisteme davet edilmesi öngörülmektedir. NATO zirvesine davet edilen ve katılacağı yanıtını veren Medvedev, Almanya ve Fransa tarafından ikna edilmeye çalışılmaktadır. Yeni füze kalkanın sisteminin Soğuk Savaş döneminde olduğu gibi anti-Rus bir politika olmadığı, sadece yeni güvenlik mimarisinin bir parçası olduğunu söylemekte ve NATO Genel Sekreteri’nin de belirttiği gibi bu sistemi yaymak amacında olduklarını anlatmaktadırlar. (9)



Rusya’nın Zirveden Beklentileri

Rusya’nın ise şu anda yerini tanımlamak-tanımlatmak amacında olduğunu görmekteyiz. Bunun ilk sebebi ekonomik kriz ve ikinci sebebi ise, askeri olarak kazanmış olsa da siyasi açıdan kaybettiği 2008 Gürcistan savaşıdır. Obama yönetimiyle ilişkilere yeniden başlama politikası kapsamında nükleer silahların indirimi antlaşması imzalanmış, İran’a uygulanan yaptırımlar konusunda anlaşmaya varılmış, Afganistan’da işbirliği geliştirilmiş ve Polonya ile ilişkiler düzeltilmiştir. Gürcistan’ın Perevi bölgesinden ise askerler çekilmeye başlanmıştır. Medvedev Avrupa ile ortaklık ve işbirliği antlaşması imzalanması konusunda gelişme sağlanmamasından, Rus vatandaşlarının vizesiz seyahat kolaylığından faydalanmıyor olmasından yakınmaktadır. Bunun yanında her ne kadar NATO zirvesinde füze savunma sistemleri hakkında görüşeceklerini belirtse de, ABD’nin planlarını kabul edeceğine dair bir işaret vermemektedir. (10)



Moskova’nın Kanada’dan Rusya’ya güvenlik paktı projesi ise ne Avrupa ülkelerinden ne de ABD’den olumlu tepki almış durumdadır. Moskova’nın AB Büyükelçisi Vladimir Chizkov her AB Konseyi’nin siyasi ve güvenlik komitesinin toplantılarında hazır bulunmanın kendilerine yetmediğini, artık AB ile ortak adım atmalarını sağlayacak mekanizmalara ihtiyaç duyduklarını belirtmiştir. Haziran ayında görüşen Merkel ve Medvedev, AB-Rusya Ortak Siyasi ve Güvenlik Komitesi kurulması planlar arasında yer almaktadır. Ayrıca Moldove-Transdinyester sorunun da çözülmesi AB açısından önem taşımaktadır. (11)

 


Zirveden Çıkan Sonuç

Zirve sonrasında üç liderin yaptıkları ortak bildiride AB-Rusya arasındaki stratejik ortaklığın güçlendirileceği sözü verilmiş ve antlaşmanın imzalanması sürecindeki müzakerelerin hızlandırılmasına karar verilmiştir. Üç lider ortak vizyon da belirlemişlerdir: kişilerin, malların, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaşım olanaklarına sahip olduğu demokrasi ve hukuk devleti değerleri üzerine kurulmuş ortak bir alan yaratılması. Ticari ilişkilerin daha hızlı gelişmesi için vizelerin kaldırılması konusuna önem verileceğinin de altı çizilmiştir. (12)



Kasım ayında gerçekleşecek olan NATO zirvesinin de Avro-Atlantik ve Avrasya alanında güvenlik konusundaki işbirliklerinin de artacağının göstergesi olacağı belirtilmiştir. NATO-Rusya Konseyi’nin de güçlendirilmesi hedefler arasında sayılmıştır. Krizlerin engellenmesi ve yönetilmesi, donmuş sorunların çözülmesi, karşılıklı güvenin arttırılması yoluyla güvenlik alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi üç lider tarafından öncelikli amaçlar olarak belirlenmiştir. Aralık ayında düzenlenecek olan AGİT zirvesinde ise Avro-Atlantik güvenlik alanı perspektifinin ele alınacağı ve ortak sorunlara karşı kurumsal ve operasyonel işbirliğinin arttırılması için olanak sağlanacağı açıklanmıştır. (13)



Dipnotlar:

1.    What Angela, Nicolas, and Dmitri Did (and Didn’t Do) in Deauville,Constanze Stelzenmüller is a Senior Transatlantic Fellow with the German Marshall Fund in Berlin
2.    Paris et Berlin veulent tirer Moscou vers l’ouest, Le Figaro, 17/10/2010
3.    Contanze Stelzenmüller, op.cit.
4.    Merkel, Sarkozy, Medvedev to “brainstorm” on security, 18.10.2010, Euobserver
5.    Paris et Berlin veulent tirer Moscou vers l’ouest, op.cit.
6.    http://www.touteleurope.eu/fr/actions/relations-exterieures/action-exterieure/actualite/actualites-vue-detaillee/afficher/fiche/4707/t/44192/from/2377/breve/le-sommet-de-deauville-pose-les-bases-dune-

nouvelle-securite-europeenne.html?cHash=ae531b7427 Le sommet de Deauville pose les bases d'une nouvelle sécurité européenne, 20/10/10
7.    Constanze Stelzenmüller, op.cit.
8.    Merkel, Sarkozy, Medvedev to “brainstorm” on security, op.cit.
9.    İbid.
10.    Constanze Stelzenmüller op.cit.
11.    Merkel, Sarkozy, Medvedev to 'brainstorm' on security, op.cit.
12.    Partenariat avec la Russie, Centre d’Information et de documentation Sur l’Allemagne,  19/10/2010,

http://www.cidal.diplo.de/Vertretung/cidal/fr/__pr/actualites/nq/

2010__10/2010__10__19__Deauville__pm,archiveCtx=2062718.html
13.    İbid

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Back to Top