Donald Trump Dönemi ABD’nin Orta Asya Politikaları

Erkan AVCI
23 Haziran 2018
A- A A+

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlıklarını kazanan Orta Asya ülkeleri yeni uluslararası sistemde yerlerini almak için çaba göstermişlerdir. Bu yer alma mücadelesinde yalnız olmayan bölge ülkeleri için ilk büyük ortak yine Rusya’ydı. Ancak Rusya 1990’lı yıllar boyunca zayıftı ve bu ülkelere lokomotif olma rolünü oynayamıyordu. Dolayısıyla SSCB’den geriye kalan bu boşluğu doldurmak için ABD kolları sıvamıştır. Çeyrek asırlık dönem boyunca ABD, bölgeye çeşitli yatırımlarda bulunarak ve sivil toplum örgütleriyle nüfuz etmiştir. Özellikle 11 Eylül 2001 terör saldırılarından sonra bölgede askeri olarak da varlık gösteren ABD zamanla bölgenin önemli güçlerinden biri olmuştur. Ancak zamanla kendini toparlayan Rusya, bölgeye geri dönmüş ve ABD ile rekabet içine girmiştir. Bu arada yükselen güç Çin, hem büyüyen sanayisine enerji kaynakları bulmak hem planladığı İpek Yolu projesini hayata geçirmek hem de yakın çevresindeki rekabete kayıtsız kalmamak için bölge üzerinde politika üretmektedir. İki yüz yıl önce İngiltere ve Rusya’nın “Büyük Oyun” adı altında rekabet ettiği Orta Asya’da bugün ABD, Çin ve Rusya rekabet halindedir. Kasım 2016’da ABD’de Donald Trump’ın iktidara gelmesinden sonra bu rekabet daha da alevlenmiştir. Zira daha önceki Barack Obama yönetimi kendisine en büyük rakip olarak Rusya’yı görüp Çin ile birlikte hareket etmiş iken Trump, Rusya ile anlaşıp Çin’e karşı düşman olma yolunu seçmiştir. Günümüzde Orta Asya üzerindeki rekabet de bu kapsamda biçimlenmektedir.  Bölge ülkeleri de bu rekabetten kendilerine pay alma çabası içerisinde oldukları için herhangi bir tarafa dayanmamaktadır. Bu yüzden her küresel güç ile masaya oturup ülkelerinin kalkınmasını sağlamak için büyük kıymette yatırım anlaşmaları imzalamaktadırlar. Özellikle Özbekistan’da iktidara gelen reformcu lider Şavkat Mirziyoyev ve Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev’in girişimleriyle bölgede yaratılmaya çalışılan bölgesel entegrasyon da mevzunun ayrı bir boyutudur.

Back to Top